“Türk”: Bilinen İlk Satranç Otomatı

“Türk” ya da “The Turk”, 1769 yılında, mühendis ve mucit Baron Wolfgang von Kempelen tarafından tasarlandı. Van Kempelen, Türk’ün, “En güçlü oyuncuları bile yenebilecek bir satranç otomatı” olduğu iddiasındaydı.

theturk2

Gösteri sırasında, şovu yapan kişi, oyuna başlamadan önce, seyircilere önce Otomatın altındaki iki genişçe boş kutucuğu, sonra da karmaşık ve küçük makinelerden oluşan, “otomatın beyni” sayılan üçüncü kutucuğu gösterirdi. Elbette bu bir tezgahtı ve sırrı da şuydu: Normal boyutlarda bir adam, makinenin içinde uzanıp saklanabiliyor ve şovu yapan, seyircilere kapakları açıp gösterirken, arada yer değiştirerek kendini gizleyebiliyordu. Daha sonra da, manivelalar yardımıyla, Türk’ün gücünü dünyaya gösteriyordu!

Türk, ilk kez 1770 yılında, Viyana’da, Habsburg Sarayı’nda sahneye çıktı. Daha sonra, ufak kesintilerle de olsa, 84 yıl boyunca gösterilere devam etti.

Von Kempelen’in 1804 yılında ölümünden sonra, Bavyeralı gösterici Johann Nepomuk Maelzel Türk’ü satın aldı. 1809 yılında, Wagram seferi sırasında, Viyana’da Napoléeon Bonaparte Türk’e karşı oynadı. İşte o meşhur oyun:


Türk, bir süre Prens Eugene de Beauharnais’nin özel koleksiyonunda kaldıysa da, Maelzel daha sonra Türk’ü 1817 yılında geri aldı.

Türk, daha sonra bir çok gösteri daha yaptı. Ancak 1837 yılında, hem Maelzel hem de Türk’ün operatörü Schlumberger, Havana’dan ABD’ye dönerken sarı hummaya yakalanıp öldüler. Türk, son günlerini Philadephia Çin Müzesi’nde geçirdi. Bugün Türk’ü görmemiz artık mümkün değil çünkü müze, 1854 yılında tamamen yandı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumnlarınızı gerçek isminizle yazmanızı rica ederiz. Takma isimle yazılan yorumları üzülerek reddediyoruz.